Skip to content

Muốn Quốc hội thực quyền, đại biểu phải có chính kiến

Tháng Mười 20, 2010

Tác giả: Đông Hải

Có thể xem không khí sôi nổi trên nghị trường và cả ngoài hành lang trong vài khóa gần đây cho thấy một Quốc hội đang đổi mới và dân chủ hơn trong tranh luận thay vì bị cử tri chỉ trích “dĩ hòa vi quý” chỉ “gật” hoặc “ừ”.

Ai đó đã nói một câu rất thấm thía rằng, sẽ khó có một Quốc hội (QH) hiệu quả nếu như đồng tình với mỗi quyết định “đã rồi” của Chính phủ. Một khi đại biểu chưa cảm thấy “sức mạnh” của mình, thì chứng tỏ QH vẫn chưa thực hiện tốt vai trò “cơ quan quyền lực cao nhất” được cử tri đặt niềm tin và có bổn phận thực hiện niềm tin ấy.

Hẳn rằng những ai theo dõi chắc sẽ không quên sự kiện Quốc hội Việt Nam “bác” chủ trương xây dựng tuyến đường sắt cao tốc Bắc-Nam, một dự án lớn do chính phủ đệ trình trong kỳ họp thứ 7 hồi đầu năm nay.

Không khí sôi nổi trên nghị trường và ngoài hành lang QH lúc đó đã cho thấy một QH đổi mới và ngày càng dân chủ thay vì các đại biểu chỉ biết giơ tay tán thành 100% bất cứ chủ trương, nghị quyết nào của chính phủ.

Với đời sống chính trị nhiều nước, việc không tìm được tiếng nói chung giữa hành pháp và lập pháp khi thảo luận một việc nào đấy là chuyện hết sức bình thường, nhưng với nước ta kết quả phủ quyết của các vị đại biểu QH với chủ trương làm đường sắt cao tốc được xem như là một cái gì đó bất bình thường.

Sở dĩ nhiều người có tâm trạng như vậy vì cử tri thường đánh giá về các đại biểu của mình chủ yếu thông qua việc theo dõi các vị ấy phát biểu trên diễn đàn Quốc hội. Mà lâu nay đây đó trong dư luận tồn tại ý nghĩ: “chính quyền luôn đúng, đương nhiên đúng, bao giờ cũng đúng” còn đại biểu QH ít có chính kiến, trước các đệ trình của chính phủ thường chỉ “gật” và “ừ”.

Về thực tế này, một nhà báo từng bình luận: “đa số ĐBQH của ta là tính hiền, hiểu theo nghĩa ít nói, ít phát biểu trong phiên họp toàn thể, và ít tiếp xúc báo chí”.

Xem ra thì cũng có lý, vì mỗi khóa, trong gần 500 ĐBQH, cũng chỉ nổi lên vài gương mặt tiêu biểu. “Nhất Ngoạn, nhì Trân, tam Lân, tứ Quốc”- câu ngạn ngữ đó từng rất nổi tiếng. Bốn vị đại biểu QH được nhắc đến chính là: Đỗ Trọng Ngoạn, Nguyễn Ngọc Trân, Nguyễn Lân Dũng và Dương Trung Quốc của nhiệm kỳ QH khóa XI.

Còn nếu nói về những gương mặt đại biểu khóa này, người ta sẽ ấn tượng với các vị ĐBQH: Nguyễn Minh Thuyết, Lê Quang Bình, Nguyễn Đình Xuân…

Cử tri nhớ đến ĐBQH Nguyễn Minh Thuyết vì đã dám đứng lên chất vấn đến cùng vụ PCI trong bối cảnh sự việc này còn đang rất ít thông tin và ít được nhắc đến vì nhạy cảm.

Cử tri ấn tượng với ĐBQH Lê Quang Bình vì dám truy chính phủ về việc cho nước ngoài thuê rừng. Ông Bình còn ghi điểm khi thẳng thắn phản biện lại số liệu báo cáo của chính phủ bằng chính chuyến đi thực địa của ông.

Không có gì phải bàn cãi, họ là những người được công chúng nhận biết. Điều này hết sức quan trọng với chính khách.

Những vấn đề mà các ĐBQH hội nêu ra, rõ ràng không hề có trong nghị trình QH, nhưng bằng bản lĩnh chính khách, bằng trách nhiệm dân cử, các vị này đã không ngại va chạm, đưa bằng được những vấn đề dân sinh bức xúc, cử tri gửi gắm lên bàn nghị sự.

Không chỉ sáng chói khi thảo luận trong các phiên nghị trình chính thức, mà các ĐB này còn nổi bật giữa hàng trăm ĐB khác khi mạnh dạn trả lời các câu hỏi khá gai góc của báo giới trong các giờ giải lao.

Mặc dù hoạt động hành lang không nằm trong nghị trình nhưng cũng được xem là một hình thức sinh hoạt của đời sống nghị trường. Nếu để ý sẽ thấy mỗi khi phát biểu trên hội trường, nhiều vị đại biểu có thói quen, thường hay nói, “ở đơn vị tôi thế này”, “ở đơn vị tôi thế kia….” Nhưng cũng chính những vấn đề đó khi được đem ra hành lang ít khi thấy cái đơn vị đại phương tôi nữa mà thay vào đó là “tôi không đồng ý”, “tôi không tán thành….”. Và chính những phát biểu mạnh dạn ấy cho thấy suy nghĩ độc lập của các vị ĐB dân cử ngày càng rõ nét.

Phát biểu ngoài hành lang là một trong các cách để QH thực hiện quyền giám sát và phản biện của mình, buộc CP phải hoạt động hiệu quả hơn. Càng có nhiều hoạt động hành lang như vậy càng thể hiện một QH mạnh dạn, dân chủ và có chính kiến. Đó không chỉ là quyền mà còn là trách nhiệm của đại biểu QH.

“Quốc hội hay nghị viện là nơi để nói. Thực ra, các vị đại biểu QH đến nghị trường chủ yếu để làm ba việc: nghe, phát biểu và biểu quyết. Việc nghe rất khó kiểm tra. Việc biểu quyết cũng vậy (ở các nước, các nghị sĩ biểu quyết như thế nào đều được công khai để cử tri giám sát, ở ta, yêu cầu này chưa được đặt ra). Như vậy, quan trọng nhất vẫn là việc phát biểu. Phát biểu vì vậy trở thành kỹ năng quan trọng nhất của việc làm đại biểu. Kỹ năng của bốn vị đại biểu QH nói trên phải nói là lão luyện. Và đây cũng là một ưu thế rất lớn trong hoạt động nghị trường”, ông Nguyễn Sỹ Dũng, Phó Chủ nhiệm Văn phòng QH đã viết như vậy trong một bài báo.

Không thể nói tất cả các vấn đề khúc mắc đều được giải quyết trong các phiên thảo luận. Và cũng không thể nói các ĐBQH sẽ có quyết định đúng đắn nhất chỉ qua các phiên thảo luận. Trong khi để có thể đi đến một quyết định đúng đắn có quá nhiều yếu tố khác chi phối. Và cũng do giới hạn về thời gian, mỗi ĐB đó chỉ khoảng 7 phút ngắn ngủi phát biểu công khai trên Hội trường để thuyết phục QH cũng như CP.

Thế cho nên, duy trì tiếp xúc với các kênh báo chí để truyền tải thông tin tới công luận, phải là một phần việc đương nhiên của đại biểu dân cử.

Nhưng để trở thành một chính khách có uy tín, có trách nhiệm, lấy được lòng tin của cử tri không phải chuyện hay được lên ti vi, hay được in hình lên mặt báo nhiều mà cái trước nhất chính là sự rung cảm trước hiện thực đời sống của chính những người bầu ra mình; là việc  vị đại biểu QH đó có vượt qua được những suy nghĩ thiệt hơn tầm thường, có chính kiến và bản lĩnh tranh luận đến cùng những gì đang khiến dư luận xã hội bức xúc, trăn trở.

Như vậy, việc đại biểu QH dám chất vấn, dám tranh luận là thể hiện quyền lực và uy tín của cơ quan cao nhất của quyền lực nhà nước, thể hiện đẳng cấp và trách nhiệm chính trị của mỗi chính khách. Mà chế tài của trách nhiệm chính trị này trước hết là sự bất tín nhiệm của cử tri.

Advertisements
No comments yet

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: