Skip to content

Khi Bộ trưởng cả nhiệm kỳ không ghé Vụ Pháp chế …

Tháng Chín 9, 2010

Kết quả lần đầu tiên “chấm điểm” các Bộ dường như chẳng làm cho ai ngạc nhiên, cho dù không có một bộ nào trong số 14 bộ được khảo sát được đánh giá tốt trong hoạt động xây dựng và thực hiện pháp luật.

Ngày 8/9, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) mới công bố kết quả khảo sát về chất lượng hoạt động xây dựng pháp luật và thi hành pháp luật liên quan đến doanh nghiệp (LDEA) sau khi lấy ý kiến của 124 hiệp hội doanh nghiệp (với 70.000 doanh nghiệp hội viên).

Việc các Bộ đều được cho điểm trung bình cũng là dễ hiểu, bởi thực tế, tất cả những vấn đề đặt ra lâu nay: khả năng tiếp cận văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL), chất lượng VBQPPL, chất lượng thực thi luật pháp… ở hầu hết các bộ đều được cộng đồng doanh nghiệp đánh giá thấp.

Nhiều cuộc điều tra, khảo sát đã từng thực hiện trước đây trong khuôn khổ các Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam (trước thềm hội nghị nhóm tư vấn các nhà tài trợ -CG), các cuộc khảo sát riêng rẽ của Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương, Hội Doanh nghiệp Trẻ Việt Nam… cũng cho kết quả tương tự.

Điều đọng lại trong lòng người dự nghe buổi lễ công bố, chính là một số vấn đề thực tế được rút ra qua cuộc khảo sát mà nhóm cán bộ khảo sát của VCCI ghi nhận được. Theo ông Trần Hữu Huỳnh, Trưởng ban  Pháp chế của VCCI, khi làm việc với bộ phận pháp chế các bộ, có nhân viên vụ pháp chế một bộ nói rằng: có vị bộ trưởng của bộ, cả nhiệm kỳ, chưa lần nào đến làm việc với vụ Pháp chế của bộ đó.

Sự thiếu quan tâm đến công tác pháp chế cũng chính là một nguyên nhân giải thích vì sao chất lượng ban hành VBQPPL của nhiều bộ, ngành hiện nay là thấp. Nó dẫn đến tình trạng chung là các VBQPL của các bộ thường không lấy được đủ ý kiến, phản hồi của các đối tượng mà các nghị định, thông tư, quyết định.. .trước khi ban hành nên các văn bản đó sau khi ban hành không phù hợp với thực tế, thường xuyên phải sửa đổi.

Luật gia Vũ Xuân Tiền, Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty tư vấn VFAM nói thêm, “việc lắng nghe, tiếp thu các ý kiến góp ý với tinh thần thực sự cầu thị vẫn là chuyện xưa nay hiếm. Bởi tiếp thu ý kiến tức là hy sinh lợi ích của bộ và ngược lại”.

Kỹ thuật, trình tự ban hành VBQPPL của các bộ cũng hay có sai sót, không đúng quy định của Luật ban hành VBQPPL, hay có tình trạng chồng chéo, không thống nhất, tính khả thi thấp…

“Việc lắng nghe, tiếp thu các ý kiến góp ý với tinh thần thực sự cầu thị vẫn là chuyện xưa nay hiếm. Bởi tiếp thu ý kiến tức là hy sinh lợi ích của bộ và ngược lại” – Luật gia Vũ Xuân Tiền, Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty tư vấn VFAM nhận xét.

Mỗi năm Cục Kiểm tra VBQPPL của Bộ Tư pháp thường xuyên phải thổi còi, ra quyết định kháng nghị, yêu cầu bãi bỏ, sửa chữa…các văn bản do các bộ, ngành ban hành (mỗi năm hàng ngàn văn bản bị bãi bỏ, sửa đổi) cũng nói lên thực tế này.

Ngay tại buổi lễ công bố báo cáo LDEA 2010 của VCCI, ông Phạm Tuấn Khải, Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Văn phòng Chính phủ cũng thừa nhận, công tác xây dựng, ban hành, triển khai các quy định, luật pháp của các bộ, ngành liên quan đến doanh nghiệp là có vấn đề nên vừa qua Chính phủ cũng đã yêu cầu các bộ chấn chỉnh, tăng cường cho bộ phận pháp chế.

Thực tế lâu nay, ở nhiều bộ, Vụ Pháp chế hầu hết đã được thành lập nhưng các Vụ chuyên môn phần nhiều vẫn trực tiếp làm công việc xây dựng văn bản rồi trực tiếp trình lãnh đạo bộ ký, thông qua mà ít khi nhờ đến công việc chuyên môn của cán bộ, nhân viên Vụ Pháp chế của bộ.

Trong khi Vụ Pháp chế tập trung các cán bộ, chuyên viên có chuyên môn cao, am hiểu quy trình, kỹ thuật ban hành văn bản luật, giúp cho việc ban hành các văn bản, thông tư, quyết định của bộ được chuẩn xác cả về nội dung và hình thức thì lại ít được đoái hoài tới. Có sự tham gia của Vụ Pháp chế cũng được, không có cũng không sao là tình trạng phổ biến, ông Khải nhận xét.

Tệ hơn, do chưa đánh giá cao vai trò của công tác pháp chế, có bộ còn đưa những cán bộ, nhân viên không thực sự có năng lực, trình độ chuyên môn cao về luật làm việc ở bộ phận này.

Tất nhiên, chất lượng xây dựng, thi hành luật của các bộ yếu kém còn có nhiều nguyên nhân khác: những lợi ích cục bộ của các bộ, ngành, tinh thần, thái độ phục vụ, trình độ chuyên môn  của cán bộ, công chức các bộ; thái độ cầu thị trong việc xây dựng VBQPPL. Nhưng củng cố, nâng cao chất lượng công tác pháp chế, kiểm soát được chất lượng, nội dung, kỹ thuật ban hành VBQPPL ở các bộ là một yếu tố quan trọng để chất lượng xây dựng, khả năng thực thi quy định luật pháp được nâng cao, đáp ứng yêu cầu của cộng đồng doanh nghiệp trong thời gian tới.

Tất nhiên, cuộc khảo sát LDEA 2010, lần đầu tiên được thực hiện trên phạm vi rất rộng (liên quan đến 124 hiệp hội với 70.000 doanh nghiệp hội viên) cũng có những giá trị lớn. Nói như ông Phạm Tuấn Khải, đây có thể coi như kết quả của cuộc giám sát toàn diện của cộng đồng doanh nghiệp đối với các bộ, ngành và cũng là một dịp để các bộ, ngành có mặt trong bảng xếp hạng hay các bộ, ngành còn chưa có trong diện đánh giá nhìn lại công tác xây dựng, thực hiện VBQPPL do bộ, ngành mình ban hành.

Tiếp cận với bản LDEA 2010, nhiều chuyên gia đánh giá cao trình độ chuyên môn trong công việc tổ chức khảo sát, kết quả cuộc khảo sát như: nhóm nghiên cứu đã xác định đúng đối tượng được khảo sát và đối tượng được đánh giá; quãng thời gian khảo sát 2005-2009 là đủ dài, tránh được những biến động bất thường của từng thời điểm; các nhóm chỉ tiêu, yếu tố để đánh giá các bộ như tính minh bạch, thống nhất, ổn định, hợp lý…của VBQPPL của các bộ là khoa học.  Nhưng đây là lần đầu tiên triển khai nên cuộc khảo sát LDEA không tránh khỏi những hạn chế nhất định như: số chỉ tiêu đánh giá còn ít, sự phân định các chỉ tiêu đánh giá chưa tạo ra các khoảng cách rõ ràng nên điểm số chấm cho các bộ không có sự khác biệt nhiều; thiếu chỉ tiêu đánh giá tác động (RIA)-một chỉ tiêu rất quan trọng….và nhất là đợt khảo sát còn thiếu nhiều cơ quan quan trọng có vai trò không nhỏ với doanh nghiệp như: Bộ Giáo dục và Đào tạo, Tòa án Nhân dân Tối cao, Bộ Công an..

Doanh nghiệp “chấm điểm” trung bình cho các Bộ

Một trong những vấn đề cơ bản nhất trong cuộc điều tra, khảo sát này, theo nhóm khảo sát của VCCI, chất lượng văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL). Dựa trên 4 tiêu chí do VCCI đặt ra: tính minh bạch, tính thống nhất, tính ổn định, tính phù hợp, các doanh nghiệp, hiệp hội doanh nghiệp cho rằng, các bộ thuộc nhóm chất lượng khá trong việc xây dựng VBQPPL gồm có: Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Tư pháp, Khoa học và Công nghệ, Thông tin-Truyền thông, Văn hóa Thể thao và Du lịch. Nhóm chất lượng trung bình có các bộ: Công thương, ngân hàng Nhà nước, Kế hoạch và Đầu tư, Tài chính, Lao động, Thương binh và Xã hội. Nhóm bị đánh giá chất lượng ban hành VBQPPL thấp có các bộ: Y tế (4,96 điểm), Tài nguyên và Môi trường (4,9 điểm), Giao thông Vận Tải (4,54 điểm) và bộ Xây dựng (được có 4,11 điểm/10 điểm).

Một chỉ số quan trọng khác trong cuộc khảo sát là chỉ số xây dựng pháp luật. Kết quả cũng cho thấy: không có bộ nào đạt điểm cao, vào nhóm tốt. Nhóm kém nhất trong chỉ tiêu này có duy nhất bộ Xây dựng, nhóm trung bình có các bộ: Tài nguyên và Môi trường, Giao thông Vận tải, Y tế. Các bộ, ngành còn lại thuộc nhóm khá.

Đáng lưu ý là về chỉ tiêu khả năng tiếp cận thông tin pháp luật ở các bộ đã bị các hiệp hội, doanh nghiệp đánh giá thấp nhất trong các nhóm chỉ tiêu. Trong nhóm thấp nhất, làm doanh nghiệp khó tiếp cận thông tin pháp luật nhất có các bộ: Khoa học và Công nghệ, Thông tin và Truyền thông, Giao thông Vận tải,  Văn hóa-Thể thao và Du lịch, Xây dựng, Tài nguyên và Môi trường, Y tế. Các bộ còn lại được xếp cao hơn, vào nhóm “tương đối thấp”.

Báo cáo nghiên cứu cũng cho thấy, mức độ các hiệp hội doanh nghiệp, hội viên các hiệp hội được các bộ mời tham gia các chương trình phổ biến, tuyên truyền pháp luật là: rất thấp.

Điều đáng nói thêm là không có bộ nào được chấm điểm trên trung bình: cao điểm nhất có Bộ Tài chính, được 4,94 điểm, thấp nhất là Bộ Y tế, được vẻn vẹn 3,32 điểm.

Đánh giá về chất lượng thi hành pháp luật liên quan đến doanh nghiệp của các bộ, các hiệp hội doanh nghiệp cũng không chấm điểm tốt cho bộ nào. Chỉ có các bộ được xếp vào nhóm trung bình: Văn hóa-Thể thao và Du lịch; Tài nguyên và Môi trường, Giao thông Vận tải, Y tế. Số bộ, ngành còn lại được chấm vào nhóm khá.

Kết quả cuộc kháo sát còn cho thấy, chỉ có hoạt động lấy ý kiến xây dựng của các bộ được đánh giá là tương đối tốt nhưng mức độ cầu thị của các bộ được doanh nghiệp cho là chưa cao, nên chưa bộ nào được xếp vào nhóm tốt, hầu hết các bộ đều được xếp vào nhóm khá và trung bình.Chỉ có Bộ Công thương được chấm điểm khá nhất với 7,4 điểm nhờ những hoạt động đi tiên phong của Bộ này trong việc đưa các dự thảo văn bản pháp luật như dự thảo luật Cạnh tranh, luật Bảo vệ người tiêu dùng lên mạng để lấy ý kiến cộng đồng doanh nghiệp.

Advertisements
No comments yet

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: